Grenspaal GP 11 't Veld

De grenspalen in Zuid Limburg langs de Belgische grens zijn genummerd van nummer 1 op het drielandenpunt bij Vaals tot en met nummer 45 aan de Maas ten zuiden van Eijsden.

Tot aan de zuidgrens van Maastricht staan dan nog een aantal "dubbele" grenspalen, dat wil zeggen een paal op de Nederlandse oever en een paal recht ertegenover op de andere, Belgische Maasoever. Dit geldt voor de nummers 45 tot en met 48.Tussen de grenspalen worden vaak arduinen grensstenen geplaatst om aan te geven waar de grens van richting verandert. Deze zijn niet genummerd. Meestal, ook hier, worden ze aangegeven met een letter vertrekkend van het laagste nummer van de grenspalen. Maar pas op: de topografische kaarten gebruiken een andere nummering.
Hier bevinden we ons op de grens van Wittem en Sippenaken.
GP 11 staat midden in het gehucht Kuttingen, enkele huizen aan Nederlandse maar vooral aan de Belgische kant van de grens. De grens loopt hier vlak achter een aantal Belgische huizen door.

De gietijzeren palen zijn eigenlijk formidabel van afmetingen, nl. in totaal 2,47 m.
Het achtkantig onderstuk is 1 meter lang. Hiervan is 60 cm onder de grond. Van deze 60 cm is twee derde in een fundering van baksteen ingemetseld en deze fundering rust op een 20 cm dikke gemetselde ronde basis die 1 meter in doorsnee is.

Het kegelvormige gedeelte dat op het achtkantig onderstuk staat, is 1,30 m.
De knop, die het geheel voltooit, is 17 cm. Deze knop is een gestilleerde denneappel.

Verder werden op de grenspaal de wapens van België en Nederland aangebracht, het jaartal 1843 en een nummer.
Na het 'Tractaat van Londen' waarbij Willem I in 1839 de Belgische onafhankelijkheid erkende, duurde het nog ruim 3 1/2 jaar eer men het tussen België en Nederland eens was over de scheiding tussen de twee landen. Op 5 nov. 1842 werd uiteindelijk een verdrag ondertekend. De juiste grensscheiding tussen de beide Koninkrijken werd nader uitgewerkt in een overeenkomst welke gesloten werd te Maastricht op 8 augustus 1843.
Het wapen hoort aan de zijde van het eigen land te staan.
Toch zijn er verschillende palen die verkeerd gezet werden, waarschijnlijk welke om de een of andere reden herplaatsts moesten worden.
Er zijn ook enkele grenspalen die niet het jaartal 1843 dragen, maar 1869 of 1905.
Direkt na het sluiten van deze grensovereenkomst vond de openbare aanbesteding plaats voor het leveren en plaatsen van de grenspalen en hulppalen.
Een firma uit Luik leverde de gietijzeren palen en een firma uit Maastricht de hardstenen tussenpalen.
In minder dan een jaar tijd werden alle 388 palen en 356 hardstenen hulppalen geplaatst, wat een hele klus moet geweest zijn. Vele plaatsen waren (zijn) moeilijk bereikbaar en een gietijzeren grenspaal weegt in zijn geheel ruim 700 kg.

Bij het drielandenpunt kwam paal nr 1 te staan en ten westen van Retranchement paal nr 365.
Later, in 1869, bij de bedijking van het Zwin werden palen 366 t/m 369 bijgeplaatst.

De grenspalen tussen Nederland en België werden geplaatst in 1843. Het is de bedoeling dat men van de ene grenspaal met het blote oog de volgende paal kan zien, wat door jarenlange begroeiing en nog andere factoren zeker niet meer het geval is.
Er zijn geen regels volgens welke vaststaat waar een grenspaal moet geplaatst worden. Meestal staat er een waar twee grensgemeenten aan elkaar grenzen. Vaak, maar niet altijd, staat er ook een waar de grens een hoek maakt. Verder kan men ook grenspalen aantreffen langs oude doorgaande wegen.
In Overslag (Zeeland) en De Kanne (Limburg) zijn er grenspalen die slechts enkele meters van elkaar verwijderd staan. Daarentegen is er tussen palen 208-209 en 251-252 wel 4 km.
Rond Baarle Nassau staan helemaal geen palen of stenen. De grens heeft hier een zeer grillig verloop en op een grenslengte van 70 km, tussen palen 214 en 215 staat geen enkele grensaanduiding.

Willem Vandenameele