Losse zeden achter de kerk

Op deze plaats achter de kerk, waar vroeger de ‘potmerckt’ was, bevond zich op het einde van de 15de eeuw een ‘badstoof’, beschreven als de ‘clausura van Christinen Tauwers’. In die periode was het nemen van een bad nog een plezier. Zeker wanneer dat in gezelschap gebeurde. Het opwarmen van een grote hoeveelheid water was niet zo goedkoop en het was dus efficiënt wanneer het gebeurde in grote hoeveelheid en voor meerdere personen. Particulieren met ondernemingsgeest organiseerden dan ook private badhuizen. De eerder vermelde Latijnse term ‘clausura’ (afgesloten huis) verwijst naar dit ‘gesloten’ karakter. Er werd niet alleen een bad genomen, maar ook goed gegeten, flink gedronken, gemusiceerd en met de dobbelstenen gespeeld. En het was de voorbereiding tot eerdere zinnelijke spelen. Niet te verwonderen dat badhuizen plaatsen waren waar prostitutie bedreven werd. Het is interessant te weten dat die huizen doorgaans door een dame beheerd werden.

In 1455 nam de magistraat van de stad reeds acties om ontucht te beteugelen en op het einde van de 15de eeuw werden ze overal verboden. Dat is ook het moment dat syfilis toeslaat en net zoals de pest doorheen Europa raast en vele dodelijke slachtoffers maakt. Nadien blijkt de virulente kracht af te nemen, maar de ziekte zal erg aanwezig blijven.

In de 19de eeuw tierden in Diest de geslachtsziekten welig. Prostitutie werd toegestaan. Misschien was de aanwezigheid van militairen hier niet geheel vreemd aan. Zo werd in 1850 besloten om in het gasthuis een aparte zaal voor lijders aan geslachtsziekten te voorzien.

Op 24 juni 1852 werd door de gemeenteraad een reglement op de prostitutie uitgevaardigd. Dit hield o.a. – zeer seksistisch - in dat de prostituees dienden geregistreerd te worden en zich regelmatig medisch moesten laten onderzoeken. Indien een ziekte werd vastgesteld, werd de vergunning ingetrokken. De uitvoering kon pas in 1853 gebeuren op het moment dat een geneesheer kon worden aangesteld. Mannelijke bordeelbezoekers gingen vrijuit. Toch had de maatregel blijkbaar effect want het aantal verpleegdagen in de ziekenzaal liep van 503 in 1854 terug tot 60 in 1857.

De burgerij nam aanstoot aan de prostitutie zodanig zelfs dat de meisjes niet door de hoofdstraten naar het ziekenhuis mochten gaan, maar via een specifieke route. Trouwens, huizen van plezier mochten zich ook niet vestigen in de belangrijkste straten van de stad. Zo werd in 1850 een dergelijk etablissement gesloten dat strategisch gelegen was op de hoek van de Demer- en de Statiestraat.

Jan Rymenams