De intieme relatie tussen knoteiken en erwten

Hier zie enkele knoteiken, niet erg overweldigend, maar onmiskenbaar. Het principe bij de knoteik is hetzelfde als bij andere knotbomen. Bij deze snoeivorm worden de takken regelmatig afgezaagd tussen de 2 à 4 meter hoogte. Zo ontstaat er na verloop van tijd een knot, een soort van bult, waaruit telkens nieuwe takken groeien. Onze voorouders ontdekten dat je bepaalde bomen en struiken als duurzame houtproducenten kon inzetten. ‘Duurzaam’ omdat je van één en dezelfde plant telkens opnieuw kon oogsten zonder dat deze aan de gevolgen ervan stierf. In tijden waarin hout schaars was, leverde dit enorme voordelen op. Snoeihout van knotbomen had ontelbare toepassingen. Afhankelijk van de houtsoort had het gesnoeide hout andere toepassingen. Naast knotwilg en knoteik vind je in Vlaanderen ook geknotte essen, lindes en haagbeuken.

Hoe zit dat nu met die erwten?

Net zoals de boon behoren erwten tot de familie van de vlinderbloemigen of met de wetenschappelijke naam: Fabaceae. Ze hebben klimmende takken met peulvruchten. Die hebben steun nodig om te kunnen groeien. Er moet een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen de bonenstaak en de erwtrijs. De bonenstaak is een rechte tak met een lengte tussen de 3 en 6 meter. Een erwtrijs daarentegen is een onuitgesnoeide tak met een lengte tussen 1,5 en 2 meter. Ze werden schuin langs de buitenzijde van de groeibedden gestoken als steun voor de erwtranken.

Voor erwtrijsen werd er steevast voorkeur gegeven aan duurzame houtsoorten met veel vertakkingen zoals dat van de eik. Om op grotere schaal erwten te telen, heb je grote hoeveelheden kwalitatief rijshout nodig. Dat maakte dat erwtrijsen een dure uitgave was voor de boer. Hij moest zoveel mogelijk zelf in zijn behoeften voorzien. De beste oplossing was zoveel mogelijk eiken te knotten in de buurt van de velden.

Jan Rymenams