Aarschot en architectuur. ‘Huize Droomland’, de architectenwoning Jozef Meeus

(Elizabethlaan 81)

In 1942, in volle oorlogstijd, bouwde architect Jozef Meeus zijn woning op de hoek van de Elizabethlaan met de Rumold Wetzstraat. Hij kiest hier voor de strakke vormen en kenmerken van de Nieuwe zakelijkheid. Deze Nieuwe zakelijkheid kan men definiëren als een bouwstijl die getuigt van de wil om overdadige romantiek en ornamentiek te verlaten, en om af te stappen van de decoratieve behandeling van het omhulsel van het gebouw. De kenmerken zijn niet zo gemakkelijk te omschrijven. Zoals de bovenstaande definitie stelt, betrof het eerder een "wil om", een "streven naar". Dit streven kon zich in verschillende vormen uiten. Toch hebben al deze vormen één gemeenschappelijk aspect, nl. het zoeken naar versobering en een meer functioneel concept. Hierbij is men dikwijls tot woningen gekomen met sterk vereenvoudigde volumes, grote egale muurvlakken en brede vierkante of rechthoekige vensters, al dan niet met een horizontale tracering. De gebruikte materialen zijn meestal zichtbaar, ingewikkelde baksteenverbanden komen niet voor.

Deze woning valt aan de kant van de Elizabethlaan op door zijn eenvoud. In de linkertravee zien we een verzameling van geordende rechthoeken: de grotere van de deuren en vensters en een reeks van kleine betonnen vensterstenen. De lichtopeningen zijn vrij klein en het effect zouden we eerder vanuit de binnenkant moeten bekijken: een verzameling heldere lichtpunten in een diffuus verlichte hal. De rechterzijde bovenaan is een groot muurvlak. Vermoedelijk was de garagepoort helemaal niet aanwezig. Op de plannen zou te zien zijn dat de verdieping op een soort van open galerij gebouwd was. Pas later zou deze aan de Rumoldus Wetzstraat dicht gemaakt zijn. Deze zijde valt trouwens op door de schuin uitspringende doorlopende raampartijen met ramen die naar de Elisatbethlaan uitkijken.

Meeus benut het volledige perceel. De voortuin is bijna een schaamplapje. Maar in de periode dat het huis gebouwd werd, had hij geen behoefte aan een tuin. Woonruimte was belangrijk. In de oorlogsjaren was de Elisabethlaan nog een groene boulevard.

Wie was Jozef Meeus?

Jozef Meeus werd op 4 januari 1908 in Aarschot geboren. Hij behaalde in 1930 zijn diploma van architect met grote onderscheiding aan Académie Royale des Beaux-Arts. Hij was een bekwaam tekenaar die voor zijn tekenkunst enkele onderscheidingen ontving. Hij is in de periode voor de Tweede Wereldoorlog erg actief als architect en bouwt hij in een stijl nauw verwant is met de Nieuwe zakelijkheid en De Stijl.

Hij was actief binnen heemkunde en in 1935 mede-oprichter van het Comité ter bevordering van het Vreemdelingenverkeer van Aarschot.

Hij was erg begaan met de toekomstige ontwikkeling van Aarschot. Voor de oorlog had hij al in De Klok (van 14 januari tot 11 maart 1939) een reeks artikelen gepubliceerd over de uitbreidingsmogelijkheden van Aarschot. Vanaf 1940 vaardigde het Commissariaat voor de Wederopbouw talrijke voorschriften uit om de woningbouw in Aarschot te regelen en om urbanisatieplannen op te maken. In uitvoering van die voorschriften werd in Aarschot op 1 februari 1941 een Stedenbouwkundige Dienst opgericht met Jozef Meeus als stadsurbanist. De Aarschottenaars, die strenge bouwrichtlijnen niet gewoon waren, voelden zich niet gelukkig met de bepalingen die nu werden opgelegd. De urbanisatievoorschriften werden na de oorlog, buiten enkele wijzigingen, door het K.B. van 2 december 1946 overgenomen. In uitvoering van dit besluit werd echter architect De Groodt als stedebouwkundige aangesteld, want Jozef Meeus was als collaborateur aangeklaagd. Ontgoocheld trok hij weg uit Aarschot. Hij werd nadien van alle verdenking vrijgesproken.

In 1962 zou hij lid worden van de pas opgerichte Aarschotse Kring voor Heemkunde. Hij wordt ondervoorzitter, tekent en publiceert. Hij overlijdt op 68-jarige leeftijd.

Op 24 oktober 1971 kreeg hij postuum de Jozef Terweduweprijs.

Jan Rymenams