Infobord porfiergroeven Lessen

Porfier is een laag stollingsgesteente die tussen oudere schistgesteenten zit en dateert van 419 miljoen jaar geleden.

Hier in Lessines is de rotslaag, beter bekend als "sill", 800 meter dik en ongeveer tien kilometer lang.

Porfier kreeg, naast het huishoudelijk gebruik, internationale bekendheid dankzij de kanalisatie van de Ardre halverwege de 17e eeuw. Sint Filips II, koning van Spanje, heerser over onze streken, gaf opdracht om de Dender bevaarbaar te maken van Aat tot Dender.

René Magritte, geboren in Lessen, vertelt in zijn werk "Le Château des Pyrénées" over de zware steenblokken die de lucht in worden geslingerd wanneer de wanden van de steengroeven ontploffen.

Porfier is alomtegenwoordig in onze stad, vandaar de naam ‘porfierstad’. Porfier is meer dan alleen een natuurlijke grondstof; het inspireert de inwoners van Lessines.

Pas in de 17e eeuw, met de opening van de steengroeve van Caillou-Hubin, vond de eerste echte exploitatie van porfier plaats. De steengroeven van Lessines werden in de open lucht geëxploiteerd door de grond af te graven. Naarmate men dieper afdaalt, ontstaat er een niveau met een verticale voortrede en een horizontale landing. Voortgang is mogelijk door de steen vanaf de verticale voorkant naar beneden te halen.

De winning van porfier in steengroeven veroorzaakte vaak ongelukken onder arbeiders. Veel gewonden werden naar het ziekenhuis Notre-Dame à la Rose gestuurd om de noodzakelijke verzorging te ontvangen.

Tot het begin van de 20e eeuw werden gaten handmatig gegraven door teams van twee man. De een houdt de koevoet vast en de ander slaat met een voorhamer. De stevigheid van de rots vereist het gebruik van zwart poeder voor straatstenen, zodat de steen niet in kleine stukken verpulverd wordt. Voor gebroken steen moet dynamiet worden gebruikt. Zodra de gaten zijn gegraven, komen de "brekers" in actie. Ze ruwen de stenen op, zodat ze gemakkelijker naar de oppervlakte kunnen komen, zelfs vanuit de grond. Beschermd door een eenvoudig afdak van hout en stro, brengt de straatsteenhouwer de stenen in verschillende vormen aan. Met zijn gereedschap kan hij vierkanten, wegranden en zelfs mozaïeken maken. De stukken steen die niet geschikt zijn voor de productie van straatstenen en het afval van bouwplaatsen worden versnipperd door de zogenaamde "asfaltmakers". Halverwege de 20e eeuw werd de productie van straatstenen stopgezet en schakelden de steengroeven over op de productie van gebroken steen.

Zelfs vandaag de dag wordt in sommige steengroeven nog steeds porfier gewonnen.

Voor anderen heeft de natuur haar rechten heroverd en biedt het een uniek schouwspel.

Deze grote gaten vullen zich met water en veranderen in een meer met een prachtige azuurblauwe kleur. Vanaf de weg van Bergen naar Gent kunt u vanaf het belvedère de steengroeven en hun exploitatie bewonderen.

Pascal Brackman