Fort Eben - Emael

Fort Eben-Emael, gelegen nabij het Belgische dorp Eben-Emael, even ten zuiden van Maastricht, is een voormalig Belgisch militair verdedigingswerk dat deel uitmaakte van de buitenste oostelijk gelegen fortengordel rond Luik, gebouwd in het Interbellum.

Na de Eerste Wereldoorlog vatte de Belgische regering het plan op om een fort te bouwen om zo een bres in de verdediging te dichten, enerzijds het Albertkanaal en anderzijds de Maas en de Ardennen die als ‘ondoordringbaar’ werden beschouwd.
Het Fort van Eben-Emael werd gebouwd tussen 1932 en 1935 met als belangrijkste taak de vijand op te houden om zo geallieerde eenheden de kans te geven om snel te reageren bij een aanval.
Het is een van de grootste en machtigste forten van Europa en werd lange tijd als onneembaar beschouwd.
Het is een militair domein met een totale oppervlakte van 75 ha, gelegen langs het Albertkanaal, op de grens met Duitsland. Een enorm ondergronds complex, gebouwd op drie niveaus, 5 km galerijen, 17 gevechtsposten en was voorzien op 1200 soldaten.

De spectaculaire en innovatieve aanval op het fort, 10 mei 1940 door een Duitse elite-eenheid van paratroopers, was het eerste luchtcommando raid in de wereldgeschiedenis en samen met de holle lading, een nieuw wapen, het tragische begin van de Tweede Wereldoorlog voor West-Europa.
De aanval, met codenaam ‘Granit’, zou vijf minuten voor de inval in Nederland en België starten. Niet alleen het fort maar ook de drie bruggen zouden worden aangevallen door troepen die in zweefvliegtuigen werden vervoerd.
‘Sturmabteilung Koch’ werd gevormd, deze eenheid bestond uit 85 man, verdeeld in 11 groepen met ieder hun eigen objectief, uitgerust met onder andere enkele vlammenwerpers en 2,5 ton aan explosieven.
De zweefvliegtuigen, die het Fort van Eben-Emael als doel hadden, landden op 10 mei om 04.25 uur op het dak, vlakbij de stalen koepels.
Vooraleer de Belgen, die totaal verrast waren, konden reageren werd één van de koepels, waarin de 120mm stukken waren opgesteld, door de explosie van een holle lading totaal vernield.

De Belgische bevelhebber, majoor Jean Fritz Lucien Jottrand, reageerde onmiddellijk en gaf het bevel de brug te Kanne op te blazen.
De telefoonverbindingen met de manschappen die de andere bruggen bezet hielden, waren uitgevallen ingevolge bombardementen door Stuka's.
Tegenaanvallen van de Belgen en artillerievuur van nabijgelegen forten konden de aanvallers op het platform niet uitschakelen.
De Duitsers, die via de schachten toegang kregen tot de lagere niveaus, bliezen de dubbele stalen deuren bij de ingang met holle ladingen op. Hiermee was het fort onhoudbaar geworden en op 11 mei, om 12.15 uur capituleerde Jottrand.
De Duitsers verloren zes man en telden twintig gewonden, bij de Belgen telde men achtenvijftig doden en meer dan driehonderd gewonden.

Het fort van Eben-Emael is in zijn oorspronkelijke staat van 1940 hersteld en opengesteld voor het publiek. Men ontdekt hier de woonvertrekken zoals ze in het begin waren: kamers, keuken, ziekenhuis, sanitaire voorzieningen...

Combineer het bezoek aan Fort Eben-Emael met deze (thema)wandeling!

Hier, net ten zuiden van de stad Maastricht vormt de Maas de grens tussen België en Nederland. Ten oosten van deze lijn bevindt zich het prachtige glooiende landschap van Nederlands Limburg en ten westen ligt een onbekend stukje België toebehorend aan de provincie Luik. Deze mooie regio behoorde tot 1963 aan Vlaanderen toe maar bij de definitieve toekenning van de taalgrens werd het overgeheveld naar Wallonië.
In deze zeer afwisselende streek vinden we talrijke natuurgebieden die zich ontwikkelden in en nabij oude mergelgroeven. Het is zonder meer een schitterende wandelregio!
Op het bovenplateau wandel je op het ondergrondse fort Eben-Emael, hier tref je de geschutskoepels aan, die als pas gelande ufo’s op de grond liggen.
Het bovenplateau heeft een oppervlakte van 45 ha, oftewel zo’n 90 voetbalvelden, ten tijde van de aanval in 1940 was er geen begroeiing op het plateau en de hellingen.
Bij de aan de oostzijde gelegen observatiekoepel, heb je een schitterend uitzicht over het Albertkanaal en de sluis van Ternaaien.
Van hieruit wandel je het natuurreservaat de Montagne Saint-Pierre in. Dit is het gebied tussen de lagere valleien van de Geer en de Maas. De kalkstenen ondergrond, gevormd tijdens het Krijt, zo’n 65 miljoen jaar geleden, maakt het tot een bijzondere plek met zijn eigen microklimaat.
De steile hellingen zijn bedekt met de meest gevarieerde kalkgrasvelden van Wallonië.
Het begrazingsbeheer van de kalkgraslanden wordt verzorgd door een kudde schapen van een lokaal ras, het Mergellandschaap, vergezeld van enkele geiten.
Via een aangelegd pad wandel je door dit gebied, langs de vele mergelgrotten, ontstaan door de mergel,- en silexontginning. In deze mergelgrotten huizen vele soorten vleermuizen waaronder de grote hoefijzerneus en lammeren de schapen.
Bijna onopgemerkt wandel je van het ene in het andere natuurreservaat want we wandelen nu Heyoule binnen. Heyoule ofwel het reservaat ‘Charles Tihon’ genoemd, naar zijn oprichter, is een klein maar prachtig natuurreservaat en werd als eerste in 1973 op de Sint-Pietersberg opgericht.
De kalkrijke droge graslanden omringd door oude boomgaarden met hoog stam en imposante meidoornhagen, holle lanen en de aanwezigheid van verlaten steengroeven van vuur,- en stufsteen, een gezandstraald krijt, geven dit gebied charme en krijg je een beeld van het traditionele Jekerlandschap.
Het microklimaat van de Beneden Geervallei en de kalkbodem maken het tot een paradijs van zeldzame flora en fauna. Om de bijzondere plantenrijkdom in de kalkgraslanden te bewaren grazen hier ook de Mergellandschapen.
In de ondergrondse gangen in tufsteen en vuursteen waar de bewoners in oorlogstijd hun toevlucht zochten, huizen in de winter verschillende vleermuizenkolonies. Maar het is ook een geschikte plek voor de champignonteelt vanwege de duisternis en de constante temperatuur en luchtvochtigheid. 

Horecagelegenheid
Tegenover het Fort van Eben-Emael ligt de Moulin Loverix, een watermolen op de Jeker. Deze molen dateert van voor 1800 en liep in 1940 aanzienlijke schade op toen hij werd geraakt door een stukabommenwerper.
In 2005 werd de molen gerestaureerd en sindsdien is er een klein restaurant in gevestigd dat een ruime keuze biedt aan zoete en hartige pannenkoeken.