Vlaamsekaai

Vroeger: 'Scheldelaan'.
Op zichzelf heeft de – zeker huidige – Vlaamse Kaai weinig met literatuur te maken, behalve dan de aanwezigheid van een opmerkelijke rij burgerhuizen, villa’s waaraan het jachtige ringverkeer vandaag voorbijraast.

Die villa’s werden gebouwd tussen 1894 en 1902, naar ontwerpen van architect Jacob Gustaaf Semeij. Het zijn gul versierde, eclectische (in verschillende stijlen opgetrokken) burgerhuizen. Ze waren bedoeld als eerbetoon aan telkens een of meer bekende Vlaamse kunstenaars (literatoren, toondichters en schilders) die in de 19de eeuw een rol speelden in de Vlaamse bewustwording en die de culturele eenheid tussen Vlaanderen en Nederland nastreefden. Ook elders in de stad, bijvoorbeeld in de Baudelostraat, vindt men vergelijkbare huizen van dezelfde architect, die eveneens een Vlaams accent kregen. Semeij was bovendien een van de eerste ontwerpers van arbeiderswoningen in Gent, bijvoorbeeld de Karperstraat, uitkomend op de Vlaamse Kaai, en enkele beluiken aan de Brugse Poort.
Op de aanvankelijk negentien villa’s aan de Vlaamse Kaai werd, naast de naam van de kunstenaar(s), ook nog een opschrift en een borstbeeld aangebracht. Van deze aanvankelijk negentien huizen bleven er slechts elf over. De andere (ook deze, gewijd aan schilders) vielen bij het aanleggen van de Keizersviaduct, in de jaren ’70 van de 20ste eeuw, ten prooi aan bouwpromotoren en slopershamers. Toen werd de sfeervolle, bomenrijke kaai ten andere geheel geofferd op het altaar van een drukke verkeersring.

De route geeft een overzicht van de villa’s die aan Gentse en andere literatoren werden gewijd (tussen haakjes het huidige huisnummer). Van de nog bestaande huizen is er een korte beschrijving. Over de vermelde auteurs vindt men meer informatie in de lemma’s van het luik 'Lexicon' op www.literairgent.be.

Over de villa's:
- Frieda van Tieghem: De Vlaamse Kaai te Gent : een typisch voorbeeld van negentiende-eeuws ecclectisme, in: Gentse bijdragen tot de kunstgeschiedenis, 23 (1973) nr. 5, p. 281-203). Beschrijving (met illustratie) van de nog bestaande en de afgebroken huizen
- Inventaris van het cultuurbezit in België : architectuur. Deel 4NC: Stad Gent, 19de- en 20ste-eeuwse stadsuitbreiding (1983), p. 321-326. Opsomming en korte beschrijving van wat nog rest
- Dirk Laporte en Livia Snauwaert: Gids voor architectuur in Gent (2003), p. 396-399. Opsomming en beschrijving (met illustratie) van de nog bestaande huizen