COPE-ONTGINNINGEN

De cope-ontginningen (met plaatsnamen die eindigen op -koop, -kop of -cop) stammen uit de 12e en 13e eeuw. Het onontgonnen gebied werd volgens een vaste maatvoering door de grond­eige­naren uitgegeven, waarna deze gronden door een zogenaamde coper in kavels werden verdeeld onder kolonisten die de gebieden vervolgens ontgonnen. De cope-ontginningen waren strak geregisseerde ondernemingen waarbij werd gewerkt in ontgin­nings­blokken die in één keer als collectief werden aangepakt. Voor de uitvoering werd een beroep gedaan op onvrije boeren en kolonisten, die als tegenprestatie het door hen ontgonnen perceel, de hoeve, in vrije eigendom kregen. Dit werd vastgelegd in een overeenkomst met wederzijdse rechten en plichten tussen ontginners en grondeigenaren: de cope.
De ontginners groeven parallelle sloten om het water af te voeren. Langs de achterzijde werd een dwarssloot of achterkade aangelegd om te voorkomen dat water van het hoger liggende onontgon­nen veengebied op het ontgonnen land voor problemen zou zorgen. Rondom de ontginningsblokken werden vaak hout­kades opgeworpen. Houtkades zijn water­keringen in het veenweidegebied die in de eerste plaats werden aangelegd als begrenzing van ontginningen en om water uit omringende dorps­gebieden te weren. Maar ze kregen ook een betekenis vanwege de productie van boerengeriefhout (hout dat in en rond de boerderij werd gebruikt).

Bij de foto: Houtkade bij Montfort

Biker