Via Dello Sbrinz - Via Del Gries

De Griespas, op 2479 m hoogte tussen de Val Formazza en het hoge Wallis, was gedurende vijf eeuwen de meest directe route tussen de Lombardije en centraal Zwitserland. Van Milaan naar Bern, van de Middellandse Zee naar de vlaktes van Midden-Europa, passeerden er mensen, goederen, ideeën over de Gries. Het was een handelsroute, een karavanenweg, begaan door lange rijen muildieren volgeladen met goederen. Van het noorden daalden vee, huiden en kazen (de “sbrinz” uit het Oberland Bernese) af, maar ook luxegoederen zoals de waardevolle kristallen bewerkt door de monniken van Engelberg, bestemd voor de Italiaanse hoven. Van het zuiden stegen de stoffen en zijde uit Lombardije op, en vooral de wijn uit Ossola, geëxporteerd tot aan het hof van Frankrijk. Op 12 augustus 1397 kwamen in Munster, de hoofdstad van het Goms, de geboorteplaats van de Walser, de vertegenwoordigers van Ossola en de Val Formazza bijeen met die van de stad Bern, de Abdij van Interlaken, de gemeenschappen van Hasli en Goms om een overeenkomst te ondertekenen die de gezamenlijke inzet voor de opening van een handelsroute tussen Milaan en Bern waarborgde. Een grote route in het hart van Europa: 600 jaar geleden. Het contract voorzag in de bouw en het onderhoud van een weg die van de Grimsel, via de Gries, naar Ossola zou leiden om de handel tussen het noorden en Lombardije te bevorderen. Iedereen verplichtte zich tot het goed onderhoud en de controle van de verkeerssituatie voor zijn eigen gebied: de Berners tot aan de Grimselpas, waar in die jaren een herberg zou worden opgericht, de mannen van Munster van de Grimsel tot de Gries, en de Formattini tot aan de pas. Er werden ook regels vastgesteld met betrekking tot de te innen invoerrechten en de veiligheid van de doorgang die elke gemeenschap moest bieden. Het proces van het herstel van historisch geheugen en de nog steeds levendige geest van samenwerking tussen de bergbevolkingen aan deze en gene kant van de grens, heeft bijgedragen aan de recente herwaardering van deze oude Historische Route: de Griesroute is sinds 2002 een van de 12 Culturele Routes van nationaal belang in Zwitserland. Het traject heet “Via Sbrinz” of “Sbrinz Route”, een reis in zeven etappes van Luzern naar Domodossola voor wie, in een langzaam tempo, de emoties van het wandelen op de paden van de geschiedenis wil herontdekken. Iedere zomer, als historische evocatie, wordt het pad afgelegd door een karavaan van muildieren en goederen (www.sbrinz-route.ch). Het pad van de Griesroute, behalve het deel van de Griespas, loopt voornamelijk door de vallei, langs de bewoonde centra en dicht bij de hoofdwegen (SS659). De talloze mogelijkheden voor accommodatie en restaurantdiensten langs de vallei maken het mogelijk de lengte van de etappes aan te passen aan het eigen niveau van voorbereiding. Van Crevoladossola naar Ulrichen moet men rekening houden met een minimum van 3 etappes. Maar voor wie langzaam wil wandelen, op ontdekkingstocht naar de natuurlijke, historische en culturele wonderen van de vallei, wordt aangeraden de reis in 4 etappes te maken.