de Rede van Texel

REDE VAN TEXEL:
De Rede van Texel heeft vier eeuwen lang een belangrijke rol vervuld in de maritieme geschiedenis.
Vanaf de vijftiende eeuw werd de Zuidoost kant van Texel aangedaan door handelsschepen, vissersboten en oorlogsschepen.
Op de Rede lieten de vertrekkende schepen hun ankers zakken en was het wachten tot de wind uit de juiste richting kwam om hen naar verre bestemmingen te brengen.
De groei van de scheepvaart in de zeventiende en achttiende eeuw zorgde voor veel bedrijvigheid op de Rede. Meer schepen én schepen van grotere omvang verschenen leeg voor de kust van Texel.
De grotere diepgang van de schepen maakte het bevaren van de ondiepe Zuiderzee moeilijk.
De bevrachting, bevoorrading en inscheping verplaatste hierdoor van de havensteden aan de Zuiderzee naar de Rede van Texel.
Het gaf de Rede van Texel een levendige aanblik. Het was een komen en gaan van schepen. Kleine reparaties aan schepen werden verricht, ladingen werden gecontroleerd, vaten werden geladen en schapen werden aan boord gehezen. Familieleden en vrienden van kooplieden kwamen op bezoek en schilders kwamen naar de Rede om de vloot van de Republiek te vereeuwigen.

HISTORIEK van de VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie):
De handel met Azië is in de zestiende eeuw een Portugese aangelegenheid.
Ondernemende Hollandse kooplieden zien in de directe handel met Azië enorme mogelijkheden.
Tussen 1596 en 1602 worden door allerlei compagnieën tientallen expedities naar Azië uitgevoerd.
De onderlinge concurrentie is moordend.
In 1602 dwingt de Staten-Generaal de kooplieden tot samenwerking en wordt de Verenigde Oost–Indische Compagnie opgericht.
De VOC mag als enige bedrijf handel drijven op de Oost.
De VOC wordt gerechtigd om in naam van de Staten-Generaal met vorsten overeenkomsten te sluiten, forten te bouwen, oorlog te voeren en lokale besturen te installeren.

Gezicht op Batavia
De VOC kreeg kantoren in zes Hollandse en Zeeuwse steden: Amsterdam, Rotterdam, Delft, Hoorn, Enkhuizen en Middelburg.
Een kamer werd bestuurd door bewindhebbers, dat was een per kamer vast getal personen.
In iedere kamer kozen de bewindhebbers twee- of driemaal per jaar een aantal afgevaardigden die in Amsterdam of Middelburg aan vergaderingen ter bepaling van het centrale beleid deelnamen.
In dit college, de Heren XVII, hadden acht Amsterdamse bewindhebbers, vier Zeeuwse en één uit elk der kleinere kamers zitting. Het zeventiende lid werd bij toerbeurt door Zeeland of één der kleinere kamers geleverd. Amsterdam had zodoende geen doorslaggevende stem.
Amsterdamse bewindhebbers in vergadering met stadhouder Willem V in 1771
Detail van een prent van J. Smit naar een tekening van S. Fokke
Nederlands Scheepvaartmuseum
De VOC heeft bijna twee eeuwen bestaan.
De sporen van de VOC zijn nog op talloze plaatsen te ontdekken.

EvieDeCoene