Messevichters en moordeneers

Tremelo en dan vooral Ninde worden traditioneel in de Brabantse Kempen genoemd als het toneel van de ‘messevichters’. Dit werk van de lokale kunstenaar Flor Hermans (1953) verbeeldt wel heel expressief wat we ons hierbij moeten voorstellen.

Een en ander had te maken met de afgelegen ligging van de gehuchten en de armoede van de bevolking. Een echt dorpscentrum was er niet. De mensen leefden rond een kleine bebouwde kern met rondom arme akkergronden, schrale heide en bossen. De bewoners kwamen alleen buiten de grenzen van hun gehucht voor de zondagsmis, de markt of een kermis. Cchauvinisme was aanleiding tot verhitte discussies. Een ruzie werd beslecht met het knipmes of de ‘poignard’.

Rik Wouters, Tremeloos volkskundige, wijdt in zijn werk Tremelore 1900 niet minder dan twintig bladzijden aan de vechters. Maar hij kan ook relativeren:

"De Tremelonaars kregen in de tweede helft van vorige eeuw de spotnaam ‘messevichters’. Om zulke bedenkelijke reputatie te verwerven moet er wel een en ander gebeurd zijn. En werkelijk, de gendarmen van Haacht hadden meer dan hun handen vol met die van Tremelo. De advocaten te Leuven ook. De rechtbank hoorde praktisch elke week het dialect van over de Dijle en de Laak. Toch moeten zulke feiten geplaatst worden in tijd en landschap. Deze gemeenschap mag dan barbaarse exponenten gekend hebben, ze was hoegenaamd niet slechter dan elders."

Bron: R. Wouters en A. Verhoeven, Tremelore 1900, Haacht 1989

Wanneer we naar dit beeld kijken, worden we getroffen door de haat in de verwrongen blik, de gespannen spieren, klaar om uit te halen. Het mes is een realistische weergave van de ‘lierenaar’, met zijn typisch driehoekige, geslepen vorm. In de linkerhand zien we een jeneverfles. Sluikstoken was een andere activiteit van de Tremelonaar. De sokkel verwijst naar de celdeur van de gevangenis.

Jan Rymenams