Buggenhoutbos

Buggenhoutbos

Buggenhout profileert zichzelf als de ‘bosgemeente’. En inderdaad in de verstedelijkte driehoek tussen Brussel, Antwerpen en Gent, is een bosgebied van deze grootte opmerkelijk. Niet te verwonderen dus dat het bos de laatste decennia een belangrijke recreatieve functie heeft gekregen.

Het is ook duidelijk dat de gemeente haar naam heeft ontleend aan dit beuken-bos. De eerste keer dat de gemeente in een akte wordt vermeld, was bij een schenkingsakte uit 1125 toen men sprak over ‘Buckenholt’. De etymologie ‘Buckenholt’ verraadt het voorkomen van voornamelijk de beuk in de streek: bokina is Germaans voor beuk, hulta is Germaans voor bos.

Dat het huidig bos slechts een fractie is van wat het ooit geweest is, wordt niet betwijfeld, maar hoe groot was het oorspronkelijk?

In het beheersplan van Buggenhoutbos vinden we terug dat in 1573 de oppervlakte aaneengesloten bos nog zo’n 1000 ha bedroeg. In 1686 bedroeg de oppervlakte van het bos, het kasteelerf inbegrepen 360 bunder2 dagwand , hetzij 517,7 hectare. Na in 1777 onbeperkt bezit te zijn gekomen van de heren van Grimbergen begon de versnippering.

De eerste wereldoorlog was nefast voor Buggenhout-bos. Maar liefst 250 ha werden gekapt van het 400 ha grote bos! Dat is dus meer dan de huidige grootte van Buggenhout-bos, inclusief de geplande bosuitbreiding. Zo verdwenen onder meer de bossen langsheen de Ravenstraat. De gerooide bomen van goede kwaliteit dienden onder meer als constructiemateriaal aan het front. Van de kleine en minder geschikte exemplaren maakten de Duitsers ter plaatse houtskool voor de poederfabrieken. Er was een tekort aan brandstof voor de Duitse bezetter. De houtskool verwerkte men in buskruit. De gerooide oppervlakte werd nadien ingenomen door landbouw en bewoning in nieuwe straten als de Bosdreef en de Kalkenstraat.

Met zijn 163 hectare, 66 a, 95 ca was dit in 2000 het grootste Oost-Vlaamse loofbos (wel wetende dat Oost-Vlaanderen één van de minst beboste provincies is van België).

Sindsdien zijn er al 3 bosuitbreidingen geweest waardoor de huidige oppervlakte 200 ha, 11 a, 98 ca bedraagt. In 2023 is er nog een vierde uitbreiding voorzien langsheen de Schommeldreef waardoor de totale grootte 211 ha 96 a 48 ca zal bedragen.

De archieven van het Land van Dendermonde vermelden dat in 1610 de laatste premie voor een dode wolf werd uitbetaald en dat in 1567 in Buggenhoutbos vijf jonge wolvenwelpen werden gevangen.

Jurgen Vermeulen