Pollismolen

Voormalige watergraanmolen op de Itter. De molen is thans niet meer gelegen aan de Itter maar aan de Wijshager- of Eetsevelderbeek; de Itterbeek was oorspronkelijk omgeleid om de molen van water te voorzien, maar heeft ondertussen haar vroegere loop terug aangenomen. Oorspronkelijk de Wayenberchmolen genaamd; de naam is die van een zeer oude familie, Wayenberch, reeds vermeld in 1139. Deze molen was de banmolen voor Bree van het kapittel van Sint-Bartholomeus van Luik, tiendheffer van de parochie Bree; de molen lag oorspronkelijk op grondgebied Bree. Vermoedelijk maakte hij deel uit van de donatie van Ermengardis in 1078. Samen met de Genamolen van Beek is hij één van de oudste molens van de streek. Hij wordt voor het eerst vermeld in 1296. Begin 16de eeuw kreeg hij de naam Schelenmolen; Jan Schelen wordt vermeld als molenaar in 1502 en 1528. In 1633 kreeg hij de naam bij Pollen, naar de familienaam Van Pol. De molen ging in 1961 uit bedrijf. Hij werd in 1981 gekocht door de gemeente Bree en in 1987 gerestaureerd. De molen is aangeduid op de Ferrariskaart (1771-77) en in de Atlas van de Buurtwegen (1845). De molen bestond toen uit een langgestrekte vleugel ten zuiden van de straat, die het molenaarshuis omvatte, en het alleenstaande molenhuis ten zuidwesten hiervan; alle gebouwen waren toen in vakwerk. In een latere periode, waarschijnlijk in het vierde kwart van de 19de eeuw, werd een dienstgebouw aan de overkant van de weg toegevoegd, zodat de hoeve thans tweeledig is. De hoeve werd in de loop van de tweede helft van de 19de en in het begin van de 20ste eeuw versteend; waarschijnlijk gebeurde dit het eerst met het molenhuis (midden 19de eeuw); het huidige woonhuis werd gebouwd in 1906; nog in 1901 bouwt molenaar Pieter-Jan Domen een nieuwe schuur in vakwerk (noordelijke vleugel), thans eveneens versteend.

Onroerend Erfgoed Vlaanderen