De Geleytsbeek in de vlakte van de Bourdon

U bevindt zich hier op de Bourdonvlakte. In tegenstelling tot wat men zou denken, verwijst deze curiositeit van een naam niet rechtstreeks naar een insect, noch naar de klok van een kerk! Het is eigenlijk een onnauwkeurige vertaling van de naam van een gehucht dat ‘Den Horzel’ heette, dat hier vlakbij lag. Hoewel ‘Horzel’ in het Nederlands naar een ander insect, de wespen, kan verwijzen, zou de toponiem eerder een lage en vochtige weide aanduiden.

Voor u, terwijl u onder een klein houten bruggetje doorgaat, ontdekt u de Geleytsbeek. Sinds 2010 stroomt de beek weer openlucht over de Bourdonvlakte! De kwaliteit van het water is sterk verbeterd sinds de lozingen van vuil water, die het lange tijd vervuilden, zijn verwijderd. Ter rechterzijde, voor een houten steiger waarop u kunt zitten, merkt u dat de beekbedding opzettelijk is verbreed. Het is een natuurlijk stormbekken dat gevuld wordt met de wateren van Geleytsbeek wanneer het hard regent, om te voorkomen dat het buiten zijn bedding treedt en de vlakte overstromt.

De Geleytsbeek ontspringt momenteel bij het park Fond’Roy. Vervolgens stroomt hij 3 kilometer lang, volledig op het grondgebied van Ukkel, om uit te monden in de Zwartebeek, die op zijn beurt in de Senne uitmondt, de belangrijkste rivier van het Brussels Gewest. Maar zo is het niet altijd geweest! Eertijds, voor een belangrijke wijziging van zijn loop, kwam de Geleytsbeek rechtstreeks uit in de Senne, na het doorkruisen van de gemeente Forest.

Al in de 12de eeuw genoemd als ‘Glatbeke’, vervolgens als ‘Gletbeke’, evolueerde de naam van de waterloop om uit te komen op de vorm die we vandaag kennen: Geleytsbeek. Maar wat betekent deze hydroniem? ‘Beek’ is een Vlaams woord dat ‘beekje’ betekent. We komen het ook tegen in de naam van verschillende Brusselse gemeenten, zoals Molenbeek of Schaerbeek. Wat betreft het voorvoegsel ‘gla’ of ‘gle’, dat ook van Germaanse oorsprong is, zou het ‘helder’ of ‘schitterend’ betekenen. Zoals het water van de bronnen die we tijdens deze wandeling zullen ontdekken!

Dichtbij u, op enkele meters van de beek, ziet u recente appartementsgebouwen. Deze zijn gebouwd op een plek die tot het begin van de jaren 70 werd bezet door de brouwerij en de watermolen van het Kasteel van Goud, evenals een mooi burgerhuis uit het einde van de 17de eeuw, waarvan de toponiem trouwens afkomstig is. Haalde de brouwerij zijn water uit nabijgelegen bronnen of rechtstreeks uit de beek om zijn goddelijke dranken te bereiden? We weten het niet. Wat de watermolen van het Kasteel van Goud betreft, deze diende onder andere voor de behoeften van de brouwerij, maar ook voor een jeneverstokerij. Tot de 17de eeuw werd het de molen van Groelst genoemd, een naam waarvan we de oorsprong bij de volgende stop zullen ontdekken. Het enige gebouw dat nog van die tijd is overgebleven, is het voormalige café-zaaltje van het Kasteel van Goud, waar uiteraard het bier en de jenever van de plaatselijke brouwerij moesten worden geserveerd! Getransformeerd tot een restaurant, ziet u het met het opschrift ‘Les Temps Modernes’ op zijn witte muur, op de hoek van de chaussée de Saint-Job en de Chaussée d’Alsemberg.

Neem nu de richting van de spoorbrug om naar het natuurreservaat van Kinsendael te gaan. Na de Bourdonvlakte verdwijnt de Geleytsbeek uit het zicht om 300m ondergronds te stromen!

Coördinatie Zenne-Coordination Senne