Henry de Dorlodot en het Kolenmuseum

Vanaf nummer 32 in de Charles Deberiotstraat zien we een drietal huizen die allemaal te maken hebben met een bijzondere professor en wetenschapper uit de wisseling tussen 19de en 20ste eeuw aan de universiteit, namelijk Henry de Dorlodot (1855-1929). En als we hier kijken naar wat er naast deze ingang staat: ‘MUSÉE HOUILLER’ en de figuurtjes van reptielen boven in de deuromlijsting, dan kunnen we vermoeden dat het om een wetenschapper gaat die iets te maken heeft met fossielen, kolen en vooral: geologie.

Henri de Dorlodot, is afkomstig uit de streek van Charleroi, had een bijzondere voorliefde voor geologie, maar werd op 30-jarige leeftijd priester en gaf les aan het seminarie van Namen. Zijn kennis moet wel goed geweest zijn want reeds vanaf 1890 werd hij als docent ‘kosmologie’ aangesteld aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de Katholieke Universiteit Leuven. Dit instituut was opgericht door kardinaal Mercier en moest een antwoord bieden op de toegenomen geloof in de wetenschap en het daarmee gepaard gaand ‘atheïsme’. Blijkbaar zaten de Dorlodot en Mercier niet op dezelfde lijn. De Dorlodot was immers een bekend aanhanger van de evolutietheorie van Charles Darwin. Hij vond deze theorie verenigbaar met de katholieke leer). Hij onderhield contact met de bekende theïstische evolutionist Pierre Teilhard de Chardin maar kreeg vanwege zijn zienswijze een conflict met de kerk.

De Dorlodot bleef sterk geïnteresseerd in geologie en publiceert hierover en in 1894 werd hoogleraar geologie en paleontologie aan de Faculteit der Wetenschappen

In het begin woonde de Dorlodot in wat we noemen het Huis Renaer. Het huis dateerde reeds van het einde van de 18de eeuw. Het moet ons dan ook niet verwonderen dat hij in 1896 aan architect Théodore Van Dormael opdracht geeft om een nieuwe woning te ontwerpen naast woning Renaer. De bouw is klaar in 1898.

In 1899 richtte hij op eigen kosten op de terreinen van de Katholieke Universiteit een gebouw in om de fossiele flora van de steenkoolformaties in onder te brengen. In 1906 liet hij het Kolenmuseum bouwen, naar het ontwerp van architect Vincent Lenertz voor de expositie van de paleontologische verzameling van jezuïet P. Schmitz en zijn eigen de fossiele flora van de steenkoolformaties. Dit zal in 1922 en 1923 door architect Théodore Van Dormael uitgebreid worden en ingericht worden als een ‘didactische werkplaats’. Het oorspronkelijke steenkoolmuseum vormde hij om en breidde hij uit met leeszalen, werkplaatsen, een bibliotheek, nieuwe verzamelingen en apparatuur en een paleontologisch museum.

Jan Rymenams