Abdis Margaretha van Oostenrijk. Niet echt een heilig boontje.

Zoals vaker het geval was in de vrouwenkloosters in het begin van de 16de eeuw, verzwakte de tucht, ook in het klooster van Orienten.

De abdij kende in de eerste decennia van de zestiende eeuw onder abdis Maria Bollen een sterke materiële groei, maar op spiritueel vlak ze kwam in conflict met haar visitator de abt van Villers. Vanaf dan werd de abt van Aulne de visitator en in 1557, na het overlijden van de abdis, zette deze de kloostergemeenschap aan om een zuster uit de abdij van Soleilmont in de buurt van Charleroi te kiezen. Niet toevallig waarschijnlijk want de abt van Aulne had evenzeer het patronaatsrecht in Soleilmont. Die nieuwe abdis was Margaretha van Oostenrijk.

Wie denkt dat dit befaamde opvoedster is van Keizer Karel V, heeft het mis. In dit geval gaat het om een natuurlijke dochter van de prins-bisschop van Luik, Joris van Oostenrijk. Die was op zijn beurt een bastaardkind van keizer Maximiliaan van Oostenrijk. Je kan je afvragen waarom hij prins-bisschop was, maar de reden is eenvoudig. Wanneer de bastaardzoon wettelijke kinderen kreeg dan zouden die wel eens voor een probleem in de erfopvolging kunnen zorgen. Dit was met een prins-bisschop niet mogelijk.

Onze Margriet moet het hier niet naar haar zin gehad hebben. Reeds enkele jaren later vroeg ze via landvoogdes Margareta van Parma, aan koning Filips II, om het bestuur van een ander, rijker klooster te krijgen. Volgens haar had ze het klooster in een miserabele toestand gevonden, zowel op wereldlijk als geestelijk vlak, en was ze er in geslaagd het tij te doen keren. Of dit waar is laten we in het midden, maar haar herhaaldelijke vragen naar een betere betrekking werden steeds afgewezen. Feit is dat ze nog weinig gemotiveerd was om haar best te doen want reeds in 1572 zou het klooster flink wat schulden hebben. Bij een onderzoek door de kerkelijke overheid in 1580 bleken de zusters van Oriënten te klagen over de ongemene strengheid van Margareta. Ze kregen droog brood en harde kaas te eten. Kledingstukken verdwenen. Haar broer Joris zou een jaar lang in de abdij met gans zijn gevolg gelogeerd hebben en in die periode werden abnormaal hoge uitgaven gedaan aan luxe, pracht en praal.

Daarenboven nam Margareta het niet zo nauw met de goede zeden. Ze reisde vaak naar Aulne waar ze de abt Guillaume Noël ontmoette. Meermaals zag men de abt tegen 23.30 uur de kamer van Margareta binnensluipen. Trouwens, het bestuur van Noë was desastreus voor Aulne..

Blijkbaar had Margareta niet voldoende aan de avances van de abt. Ze bleek nog een affaire te hebben met de bekende bouwmeester Cornelis Floris de Vriendt. Ja, die van het stadhuis van Antwerpen en de Sacramentstoren van Zoutleeuw! Op een zekere nacht ontmoetten beide rivalen mekaar en bijna ontstond er een handgemeen. Cornelis moest het echter afleggen. Zijn wraak was een heer niet waardig: hij liet de liefdesbrieven van Margareta aan de abt publiceren.

De prelaat Joris van Luik (1557-1563) wou beiden afzetten, maar toeval of niet, hij werd krankzinnig en de zaak werd helemaal geen zaak.

Tijdens de invallen van Willem van Oranje vluchtte Margaretha naar Luik en naar Sint-Truiden. Ook daar vertoonde ze geen onbesproken gedrag. Zij verving haar persoonlijke kapelaan en biechtvader door een niet-katholiek priester,

Ondertussen liep het niet zo best in de abdij van Oriënten. Omwille van de oorlogstroebelen was het aantal zusters gedaald tot slechts vier. Die liepen uiteindelijk ook weg. Margareta vluchtte naar Luik en later naar Namen.

Tenslotte liep het hele onderzoek naar haar gedrag op een sisser uit en zou ze tot haar dood in 1604 abdis van Oriënten blijven.

Jan Rymenams