LEUVENUMSE BEEK

De meeste beken in Nederland zijn ooit ingezet voor landbouwkundig gebruik, sterker nog: sommige beken lijken speciaal gegraven voor dit doel. Een patroon van hoofdbeken die zich stroomafwaarts opsplitsen in zijbeken geeft de mogelijkheid om het water in in alle mogelijke richtingen te dirigeren. Zo’n patroon is mensenwerk, want op hogere gronden splitsen beken zich van nature niet stroomafwaarts.
Veel beken in Nederland liggen tegen de flanken van dekzandruggen en lijken lage plekken te mijden. In de meeste gevallen zijn deze beken gegraven om mineraalrijk water op te vangen dat vervolgens naar aangelegen of verderop gelegen graslanden kan worden afgevoerd. Naast de afvoer van overtollig water was het blijkbaar de bedoeling om zoveel mogelijk water van goede kwaliteit vast te houden. Door boeren werden watergangen gegraven van kwelplek naar kwelplek, bij voorkeur langs de (slingerende) randen van de dekzandruggen, om zoveel mogelijk kalkrijk water af te tappen om te kunnen bevloeien middels de aanleg van vloeiweidenstelsels. Het gaat om watersystemen waarmee boeren eeuwenlang letterlijk sturing gaven aan het grond- en oppervlaktewater, met als belangrijkste doel door bevloeiing weidegronden vorstvrij te houden en/of op natuurlijke wijze te bemesten met kalkrijk slib. Er ontstonden slingerende watergangen langs en tussen de dekzandruggen, die wij nu vaak ten onrechte als ‘natuurlijk meanderend’ beschouwen.
Na de Eerste Wereldoorlog werd kunstmest betaalbaar en daarmee kwam een eind aan de praktijk van bevloeiing. Het water moest nu juist van het land af in plaats van erop. De betaalbare, maar nog steeds kostbare kunstmest moest vooral niet wegspoelen. Om de overlast van een neerslagoverschot tot een minimum te beperken, werden bestaande beken en watergangen ‘genormaliseerd’, dat wil zeggen verdiept en rechtgetrokken.
Van Staverden en Leuvenum en omgeving is bekend dat daar in het verleden werd bevloeid. Water werd bovenstrooms afgevoerd en verderop weer over lager gelegen graslanden geleid.

Biker