De Rijksmiddelbare School en het ‘medisch schooltoezicht’

Deze school werd gebouwd in de jaren 1920 na de verwoesting van Aarschot tijdens de Eerste Wereldoorlog. Ze werd gebouwd volgens de toen heersende principes waarbij de gezondheid van de kinderen een essentieel punt was. Niet alleen waren de lokalen ruim en luchtig, was er licht door de hoge ramen en was er stromend water, er was tevens een apart lokaal voorzien voor het ‘medisch schooltoezicht’. Een van de argumenten tegen de leerplicht was immers dat het bij mekaar brengen van zoveel kinderen wel moest leiden tot het verspreiden van ziektes.; Pas in 1913 werd de leerplicht gestemd en na de Eerste wereldoorlog in voege gebracht. In 1921 wordt het medisch schooltoezicht en de verantwoordelijkheden van de schoolarts geregeld.

Een van de taken was het uitvoeren van de krastest om de ‘tering’ (tuberculose) op te sporen.

Dit was een van de stappen van de medicalisering van onze maatschappij. Eigenlijk had die zijn aanvang genomen bij de verordening tijdens de Franse overheersing in het begin van de 19de eeuw om verplicht kinderen te vaccineren tegen de pokken. De ‘kinderpokskens’ waren in de 18de eeuw goed voor zo’n 10 à 15% van de overlijdens. Voor kinderen gold zelfs 90%!

Deze verplichting gold weliswaar voor de verpauperde bevolking. De rijke burgerij kon kiezen. Tijdens de Hollandse periode kom het pokkenbriefje in zwang: zonder dit certificaat van vaccinatie werden kinderen op school geweigerd of konden ze niet op leercontract gaan werken. De staat beloonde de artsen die zich inzetten voor het ‘pokken zetten’: wanneer deze 50 vaccinaties had uitgevoerd kreeg hij een medaille. Voor Aarschot weten we dat de officier van gezondheid, Mertens, deze ontvang in 1833. Trouwens het waren niet altijd artsen die dit deden. Het aantal artsen was laag en daarom konden vaccinaties vooral uitgevoerd worden door officieren van gezondheid en vroedvrouwen. Zo ontving vroedvrouw Mertens – familie van? – in 1846 de medaille. In 1908 werd hen dit recht ontnomen.

Jan Rymenams