Panorama op Nieuwrode: verdwenen fruit

Wanneer we 60 jaar geleden van hieruit rondom ons gekeken hadden dan zouden we veel boomgaarden gezien. Vooral na de Tweede Wereldoorlog wordt de streek een fruitstreek. Erg lang duurt die periode niet. In de jaren 1980 is het nagenoeg gedaan. Trouwens wanneer we de kaart van de telling van de fruitteelt uit 1929 bekijken, dan is het Hageland helemaal nog geen fruitstreek.

Wanneer de pastoor van Nieuwrode in 1899 een beschrijving moet geven van de streek – aan de hand van een vragenlijst van het bisdom – dan vermeldt hij dat hier vooral granen geteeld worden, namelijk tarwe, ‘koorn’ (rogge waarschijnlijk), haver en gerst, naast aardappelen, voederbieten en andere gewassen als veevoeder.

Vlak voor de Eerste Wereldoorlog, in 1906, experimenteerden de gebroeders Verlinden uit Gelrode met perziken. Bij het bezoek aan de Antwerpse markt hadden ze gezien dat daar veel geld voor wordt betaald. De teelt slaat aan en breidt zich uit over de streek hier. Net als voor de druiven hoeft de grond niet rijk te zijn, alleen is het belangrijk om voldoende warmte hebben en nachtvorst te beperken. Perziken bloeien immers vroeg, zowat 14 dagen vroeger dan peren. De ijzerzandsteengrond op de zuidelijke hellingen, die warmte absorbeert en traag afgeeft, is daarvoor geschikt. Het was zoeken naar de goede soorten. Vooral in het interbellum nam het areaal sterk toe om op zijn hoogtepunt in 1960 in de dorpen Gelrode, Nieuwrode en Wezemaal zo’n 700 hectaren te bedragen. De productie ervan liep toen op tot bijna tienduizend ton per jaar, Het grootste gedeelte ervan vond zijn afzet in West Duitsland. De voornaamste rassen waren Peche de Halle, Charles Ignouf, May Flower, Amsden, Broechemse en Reine de Verger. De teloorgang was te wijten aan de goedkope import uit Zuid-Europa en enkele tegenvallende jaren.

Maar ondertussen zal in de jaren 1930 een nieuwe teelt zich aanbieden, die van de aardbei. Het was burgemeester Jozef Meynaerts van Nieuwrode die toen enkele planten van het ras Madame Moutot van Koekelberg had meegebracht. Ook hiermee was het wat zoeken om de goede soorten te vinden, maar na de Tweede Wereldoorlog werden massaal aardbeien geteeld en werd er flink geld verdiend. Er werden zelf nieuwe rassen gecreëerd zoals «Roem van Nieuwrode» en «Wonder van 't Hageland». In veel gevallen was het een bijverdienste, vaak bedreven door de vrouw die niet uit werken ging. De teelt zal in de jaren 1980 afnemen en vandaag is er nog zeer weinig van te zien. De reden van de achteruitgang was vooral de fiscus, de BTW en het feit dat ook de vrouw mee uit werken ging. Dat inkomen was zekerder en handiger verdiend.

Samen met de opkomst van de fruitteelt, ontstonden ook de seizoensmarkt en de veiling van Nieuwrode. In 1964 zou ze zelfs de grootste fruitmarkt van Europa geweest zijn. Er werden toen zelfs vliegtuigen ingelegd om de aardbeien naar Scandinavië te vliegen.

Jan Rymenams