Wat was spiritisme?

Inhoud:
Op deze route zullen we het hebben over Spiritisme. Ja, Spiritisme, maar we zullen ook over wetenschap praten en vooral ons richten op de grens tussen beide. In de negentiende eeuw was de grens tussen wat we vandaag de dag psychologie noemen en wat we classificeren als parapsychologie onduidelijk. De grens tussen wat als wetenschappelijk kon worden beschouwd en wat niet, werd onderhandeld en vastgesteld. In deze onderhandeling ontstond de doctrine van het Spiritisme. Het was duidelijk bedoeld om deel uit te maken van de wetenschap, een bewering die werd versterkt toen artsen en andere onderzoekers probeerden spiritistische fenomenen wetenschappelijk te bestuderen. Spiritisme was een beweging die halverwege de negentiende eeuw ontstond toen de Franse intellectueel en pedagoog Hippolyte Denizart Rivail de volgende elementen combineerde tot een enkele doctrine die hij Spiritisme noemde: utopisch socialisme, dat de mogelijkheid voorstelde om een rechtvaardige en egalitaire samenleving tussen klassen en geslachten te creëren; moraal en naastenliefde uit de christelijke traditie; oosterse geloofsovertuigingen in reïncarnatie die naar Europa kwamen; en een geloof in het bestaan van geesten, die een vergelijkbare rol speelden als de ziel. Zowel de levenden als de doden hadden deze geest, waardoor het fysieke lichaam slechts de rol van een vleeslijke omhulsel kreeg. Het geloof in geesten kwam uit de vroege negentiende eeuw in de Verenigde Staten, waar het zeer populair was geworden en de figuur van de medium had gecreëerd, de persoon die met deze entiteiten kon communiceren. Dit fenomeen reisde al snel naar het oude continent. In Frankrijk ging Rivail naar een bijeenkomst waar werd onthuld dat zijn naam in een vorig leven Allan Kardec was. Met dit pseudoniem schreef hij een serie boeken die de basis legden voor de spiritistische doctrine en hij verwierf een opmerkelijke reputatie in Frankrijk, van waaruit hij reisde, zoals we zullen zien, naar het turbulente, laat-negentiende eeuwse Barcelona.

Meer informatie:
Andrea Graus (2014). La ciencia del médium. Las investigaciones psíquicas en España (1888-1931). PhD-scriptie, Universitat Autònoma de Barcelona [in het Spaans].

Rutes científiques de Barcelona