Kasteel van Chimay

Het kasteel van Chimay ligt op een rotsachtige uitloper die uitkijkt over de Eau Blanche en het omliggende landschap.

Het bestaat uit twee vleugels van verweerde kalksteen die in de 19e en 20e eeuw grondig werden gerenoveerd. Het is toegankelijk via een straat en een neogotisch portaal dat het scheidt van de Grand-Place de Chimay en werd gebouwd op de plaats van een oud paleiscomplex uit de hoge middeleeuwen.

De site kreeg zijn huidige omtrek in de 12e eeuw, toen een stenen gordijnmuur werd gebouwd rond de rots en de gebouwen erop. In de 13e eeuw kreeg het complex een Filippijnse stijl en torens. Vanaf de 15e eeuw werd de site meer residentieel dan defensief en onderging een aantal transformaties, waaronder de bouw van een viaduct, de Saillie, over de Eau Blanche. Het fort, dat in 1552 werd verlaten, werd in 1607 door Charles de Croÿ gemoderniseerd en herbouwd volgens het oorspronkelijke trapeziumvormige plan.

Na de Franse aanvallen van 1638-1640 was het kasteel bijna een eeuw verlaten.

Pas in de 19e eeuw restaureerden de prinsen van Riquet-Caraman het gebouw in neogotische stijl, waarbij alleen de oostelijke vleugel en een deel van de noordelijke vleugel behouden bleven. In 1935, na een grote brand, restaureerde de architect Pelgrims de Bigard het kasteel in neogotische stijl en herstelde enkele van de oude kenmerken van de donjon.

Het huidige kasteel staat aan een binnenplaats die verdeeld wordt door twee bloemperken. De donjon, aan de rechterkant, is een imposant parallellepipedum van vier verdiepingen met een hoog bolvormig dak van leisteen. Ook een kanonneerboot en schietgaten, die door de eeuwen heen werden aangepast, getuigen van het defensieve karakter van de site. Restauratiewerkzaamheden in de 19e eeuw en 1935 omvatten een neogotische kapel op de begane grond, terwijl de twee vleugels van het kasteel in dezelfde stijl werden gerestaureerd en voorzien van zadeldaken of schilddaken en dwarsscheepse traveeën met kalkstenen ontlastingsbogen.

Binnen dateren alleen de ribben van de gewelven van de eetzaal uit de 15e eeuw. Deze ruimte onderscheidt zich ook door het visgraatpatroon van de bestrating van leisteen op velden. De Grote Zaal en de salon in Empirestijl werden in 1935 gerestaureerd.

In 1863 kreeg architect Cambon de opdracht om het huidige theater te bouwen in de neogotische bijgebouwen van het kasteel. Hij ontwierp een ovale zaal in Italiaanse stijl met een prinselijke loge in de hoofdas van het amfitheater. Dit kleine theater in Italiaanse stijl onderscheidt zich doordat het decor rechtstreeks is ontleend aan de cartoons voor het theater in Fontainebleau, in opdracht van Lodewijk XV. Het is versierd met polychroom houtwerk dat verschillende ornamentale motieven oproept, met name planten en arabesken. De parterre wordt aan weerszijden onderbroken door acht vergulde houten zuilen die aan riet doen denken. Zij ondersteunen het eerste balkon, dat zeer versierd is met plantenmotieven en guirlandes. Daarboven is het tweede balkon soberder versierd, maar met vergelijkbare motieven. Een rijkelijk versierde beschilderde koepel bekroont het geheel. Hoewel het theater de brand van 1935 overleefde, werd het in 1990 uitgebreid gerestaureerd.

Aan de achterkant bestaat de kasteeltuin uit een eenvoudig gazon. Dit wordt begrensd door een muur van kalksteenpuin. Deze wordt gemarkeerd door twee rechthoekige torens en toegang naar buiten via een neogotische poort voorafgegaan door een kalkstenen trap. Op het terrein staan twee 18de-eeuwse gebouwen. Bij de ingang staat de voormalige conciërgewoning, een gebouw van baksteen en kalksteen dat in de 20e eeuw werd verbouwd tot kantoren en gastenverblijf. 

Onder het kasteel zijn de parkgronden van de prins toegankelijk vanuit twee punten, het noordwesten en het zuidwesten. Het heeft veel veranderingen ondergaan. Vandaag heeft het zijn oorspronkelijke lay-out behouden en komt het samen op een rotonde die vroeger bekend stond als de 'Dansrotonde' of de 'Feeënrotonde'. Een vervallen 18e-eeuwse U-vormige boerderij en een onlangs gerestaureerd 19e-eeuws neoklassiek paviljoen staan nog steeds in dit uitgestrekte park.

Willem Vandenameele