Glorieuze repatriëring van de Waalsen

Een wandeling van 250 km door Savoie, geleid in 12 dagen door een duizendtal mannen onder leiding van de Waalse predikant Henri Arnaud, die in augustus 1689 de Franse troepen tegemoet treedt om hun valleien te verdedigen. Dit is, in enkele woorden, de onderneming van de "Glorieuze Terugkeer" van de Walen, die deze route viert en herbeleeft.
Om de historische redenen van dit verhaal te begrijpen, is het noodzakelijk de geschiedenis van de Walen te kennen, eerst "de armen van Lyon" genoemd, gedurende lange tijd gedwongen om verborgen te leven en voortdurend door de Inquisitie vervolgd. Verspreid over verschillende delen van Europa, concentreerden zij zich vooral in de alpine regio van Dauphiné en in het westen van Piedmont. Aan de vooravond van de protestantse Reformatie, leven de Walen, die vandaag de dag bijna uitsluitend in de Cottische Alpen overleven, in overeenstemming met het nieuwe geloofsperspectief en organiseren ze hun gemeenschappen volgens het model van de Zwitserse protestantse kerken. Onderworpen aan een strenge repressie van de hertogen van Savoie, weten ze te overleven dankzij de politieke situatie en de bijzondere geografische realiteit van hun land.
In 1686 vormden de Walen een bevolking van ongeveer 12.500 mensen in de valleien van Perosa (tegenwoordig de onderkant van Val Chisone), San Martino (tegenwoordig Val Germanasca) en Luserna (tegenwoordig Val Pellice).
Wanneer de hertog van Savoie Victor-Amédée II, trouw aan het beleid van de Zonnekoning, zijn onderdanen van gereformeerde religie opdraagt alle openbare manifestaties te staken, de plaatsen van aanbidding te vernietigen en hun kinderen in de Rooms-Katholieke Kerk te dopen, wijzen de Walen de hypothese van ballingschap af en besluiten ze te verzet te bieden, daarmee de strenge repressie van de Fransen op zich nemend. Gedeporteerd naar de gevangenissen en forten, sterven de meesten van hen van honger en slechts iets meer dan 3.000 weten te ontsnappen naar Zwitserland. Drie jaar later, in augustus 1689, draait de internationale situatie in hun voordeel: Willem III van Oranje, koning van Engeland geworden, herstelt het anti-Franse front met de Liga van Augsburg en financiert, in het kader van de oorlog tegen Frankrijk, een militaire expeditie naar Piemonte, georganiseerd door de Waalse predikant Arnaud en samengesteld uit een duizendtal mannen, voor het grootste deel Waals. Vertrokken vanuit het Meer van Genève op 26 augustus, steken ze Savoie over voor een wandeling van 250 km, waarbij ze de Franse troepen ontmoeten in Salbetrand, in de Susa-vallei. Nadat ze uiteindelijk hun valleien hebben heroverd, en omsingeld door de Franse troepen, raken ze gedurende maanden verwikkeld in guerilla-oorlogvoering en worden ze gedwongen zich te barricaderen in Balsiglia, een gehucht boven Massello, in de Germanasca-vallei. De aanval van de Frans-Savoyardische troepen in mei 1690 staat op het punt hun einde te markeren, maar ze worden gered door de plotselinge verandering van politieke allianties, die de hertog van Savoie dwingt de oorlog aan te gaan tegen zijn voormalige Franse bondgenoten. De hier voorgestelde route eindigt aan het einde van de epische mars met de aankomst van de Walen in het dorp Bobbio, in Val Pellice. De onderneming van de "Glorieuze Terugkeer" heeft altijd veel belangstelling gewekt, allereerst vanwege het militaire aspect: Napoleon was er al diep onder de indruk en in 1872 belastte het Italiaanse ministerie van Oorlog kapitein Gallet met het herhalen van de route te voet. Ten tweede is de Terugkeer vanuit toeristisch oogpunt bekendgemaakt door verschillende reizigers, met name Engelsen, op zoek naar authentieke natuur en een volk dat eenvoudig kan leven. Vanaf de 19e eeuw is er ook een hernieuwde aandacht voor het evenement binnen de Waalse kerk ontstaan: ter gelegenheid van de vieringen van 1889 heeft een groep van zes Walen de route te voet van het Meer van Genève naar de Waalse valleien gereconstrueerd; Een soortgelijke initiatief vond plaats in 1989, deze keer met de deelname van ongeveer honderd personen. Momenteel maakt deze route deel uit van het project van de Europese route: "De Hugenoten- en Waalse wegen" die van het zuiden van Frankrijk, via Zwitserland, naar het noorden van Duitsland loopt.