Wie noordwaarts trekt in Antwerpen ontdekt een ander gezicht van de stad: een buurt die heel lang in het teken stond van de haven, maar nu bruist van nieuw leven. Van de Cadixwijk en volksbuurt Den Dam tot de iconische Slachthuissite: dit zijn de plekken waar Antwerpen het snelst van uitzicht verandert.

Onze tocht door Antwerpen start bij het Havenhuis, een gebouw dat in één oogopslag vertelt wat de stad is: eeuwenoud én vernieuwend. Het originele brandweergebouw uit 1922 werd in 2016 door Zaha Hadid omgevormd tot een architecturale landmark. “Hier start ons verhaal over wijken die sinds hun ontstaan verbonden zijn met de haven,” zegt gids Joris De Bleser van Antwerpen SurplAce.

Langs de dokken passeren we een bijzonder monument: het Kerkschip Sint-Jozef in het Houtdok. “Dit betonnen schip werd tijdens WOII door de Duitsers gebouwd als bunkerschip. Na de bevrijding in 1944 gebruikte onze regering het voor kolenopslag, en in 1950 werd het een kerkschip. Er vinden nog altijd misvieringen plaats en er is ook een cafetaria en restaurant,” vertelt Joris.

Genoemd naar Cádiz

De wijk die we binnenwandelen heet de Cadixwijk, tussen nieuwe woonblokken, heraangelegde straten en het Schengenplein. “Toen in de 19de eeuw deze buurt werd ontwikkeld tot een havengebied, was het Spaanse Cádiz een handelspartner van Antwerpen. Vandaar de naam. Andere straten verwijzen naar havens zoals Londen, Genua, Napels of Madras.”

In de Indiëstraat ligt onze eerste stop: de Antwerpse Brouw Compagnie (1). De buurt onderging een enorme metamorfose. Vroeger was het de thuishaven van schippers en havenarbeiders, met het Kot in de Cadixstraat 2 als aanwervingslokaal voor dokwerkers. “Daar gebeurde de verdeling van de jobs. Sinds 2018 gebeurt dit digitaal, waardoor de oranje plunjes verdwenen zijn.”

Op de hoek ligt Petra’s Eethuis & Broodjeszaak, ooit Petra’s Café. “Volkscafé naast volkscafé tapte vroeger pinten op het ritme van de shiften van de dokwerkers. Vandaag zijn de meeste verdwenen,” vertelt Joris.

Kunst en dokken

We wandelen langs het Houtdok, Kempisch dok en Asiadok. “In het Houtdok werd hout uit Scandinavië en Oost-Europa aangevoerd. Het Kempisch dok stond in verbinding met het Albertkanaal en het Asiadok herinnert aan de handel met het Verre Oosten. In de 19de en 20ste eeuw lagen hier schepen uit de hele wereld. Vandaag liggen de kades rustiger bij.”

Over het Kempisch dok zien we ZAS Cadix, het grootste ziekenhuis binnen de Antwerpse ring, geopend in 2023. “Het is een blikvanger: centrale locatie, verticale bouw, inrichting en kunstwerken verspreid over de gangen. Om het restaurant op de derde verdieping te bezoeken hoef je geen patiënt te zijn. Iedereen is er welkom.”

We lopen de Noorderlaanbrug onderdoor naar den Dam. “Toen Antwerpen zijn haven uitbreidde, verhuisde veel volk naar hier: dokwerkers, spoorherstellers en slagers uit het slachthuis. Later verschoven de havenactiviteiten noordwaarts en raakten woningen in verval”, vertelt Joris.

Vandaag bloeit de wijk weer op. “Dit is de buurt die het snelst verandert. Veel gezinnen vinden de weg naar hier, er kwam een tramlijn, nieuwe woningen, lagere school, kinderopvang en door de opening van Park Spoor Noord in 2008 werd de wijk opengetrokken.” In het park is Bar Noord (2) dé zomerse hotspot.

We wandelen verder naar het Damplein, hart van de Damwijk. Op het plein bezoeken we Barrio Tapa & Streetfood (3). Aan de rand stond ooit Station Dam. “Dat monument werd in 1892 gebouwd en in 1907 dertig meter verplaatst. Foto’s van dat huzarenwerk zie je onder de spoorwegbrug. Vandaag is het een eventlocatie,” zegt Joris.

Slachthuissite

Via de Samberstraat gaan we naar Café Welkom (4), waar Marieke een cocktail serveert, en vervolgen naar de Slachthuissite, een complex waar ooit vee werd geslacht. “Het slachthuis werd toen ontworpen door de toenmalige stadsbouwmeester Pieter Dens die hier een straatnaam kreeg. Ook de nieuwe straatnamen als Twee Stierenstraat en Moeke Bitterpeeënstraat verwijzen naar dat verleden”, vertelt Joris.

Deze woonwijk van 4 hectare verandert ingrijpend. “Er is het Vetten Osplein, omringd door nieuwbouwappartementen, studentenkoten, cafés en restaurants. Eén van de voormalige vleeshallen werd recent gerestaureerd en biedt onderdak aan de AP-Hogeschool.”

Onze laatste halte is DeLuísious (5) voor een laatste proevertje. Als afsluiter lopen we terug door Park Spoor Noord, steken via de voetgangers- en fietsersbrug de Italiëlei over, en na de Londenstraat arriveren we aan het Kattendijkdok, waar we ons nestelen op een van de gezellige terrasjes aan het water.